الشيخ محمد علي الگرامي القمي

19

رساله توضيح المسائل (1390ش) (فارسى)

آن است كه فلان طور عمل شود ، مثلًا بفرمايد احتياط آن است كه در ركعت سوّم و چهارم نماز سه مرتبه تسبيحات اربعه يعنى « سُبْحانَ اللهِ وَ الْحَمْدُ للهِ وَ لا إلهَ إلَّا اللهُ وَ اللهُ أكْبَرْ » بگويند ، مقلّد بايد يا به اين احتياط ، كه احتياط واجبش مىگويند عمل كند و سه مرتبه بگويد ، يا به فتواى فالأعلم يعنى مجتهدى كه علم او از مجتهد اعلم كمتر و از مجتهدهاى ديگر بيشتر است عمل نمايد ، پس اگر او يك مرتبه گفتن را كافى بداند ، مىتواند يك مرتبه بگويد ، و همچنين است اگر مجتهد اعلم بفرمايدمسئله محلّ تأمل يا محلّ اشكال است . مگر اين‌كه مقلد از طريقى يقين كند كه اعلم وجه فتواى فالاعلم را مىداند و آن را ناتمام مىشمارد كه در اين صورت بايد احتياط كند . مسئله 9 - اگر مجتهد اعلم پس از آنكه درمسئله‌اى فتوا داده احتياط كند ، مثلًا بفرمايد ظرف نجس را كه يك مرتبه در آب كُر بشويند پاك مىشود ، اگر چه احتياط آن است كه سه مرتبه بشويند ، مقلد او مىتواند در آن‌مسئله به فتواى او عمل كند و يك مرتبه بشويد و اين احتياط استحبابى مىباشد . مسئله 10 - اگر مجتهدى كه انسان از او تقليد مىكند ، از دنيا برود بايد از مجتهد زنده تقليد كند . ولى كسى كه در مسأله‌اى به فتواى مجتهدى عمل كرده اگر بعد از مردن آن مجتهد در آن‌مسئله به فتواى مجتهد زنده رفتار نكرده باشد ، مىتواند در آن‌مسئله به فتواى مجتهدى كه از دنيا رفته باقى باشد ، اگر چه احتياط مستحب آن است كه به فتواى مجتهد زنده رفتار نمايد . مسئله 11 - اگر در مسأله‌اى به فتواى مجتهدى عمل كند ، و بعد از مردن او در همان‌مسئله به فتواى مجتهد زنده رفتار نمايد ، دوباره نمىتواند آن را مطابق فتواى مجتهدى كه از دنيا رفته است انجام دهد . بلكه اگر مجتهد زنده در مسأله‌اى فتوا ندهد ، و فقط احتياط نمايد و مقلّد مدّتى به آن احتياط عمل كند ، دوباره نمىتواند به فتواى مجتهدى كه از دنيا رفته عمل نمايد ، مثلًا اگر مجتهدى گفتن يك مرتبه « سُبْحانَ اللهِ وَ الْحَمْدُللهِ وَ لا إلهَ إلَّا اللهُ وَ اللهُ أكْبَرُ » را در ركعت سوّم و چهارم نماز كافى بداند ، و مقلّد مدّتى به اين دستور عمل نمايد و يك مرتبه بگويد ، چنانچه آن مجتهد از دنيا برود و مجتهد زنده احتياط واجب را در سه مرتبه گفتن بداند و مقلّد به استناد نظر او به اين احتياط عمل كند و سه مرتبه بگويد دوباره نمىتواند به فتواى مجتهدى كه از دنيا رفته برگردد و يك مرتبه بگويد .